Η ψηφιακή τεχνολογία έχει αλλάξει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο καταγράφονται, παρακολουθούνται και συντηρούνται τα ιστορικά κτίρια και τα μνημεία. Μια νέα επιστημονική μελέτη με τίτλο “Integrating ecological processes into building information modelling for heritage conservation” που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό npj Heritage Science από τους Joana Marques, Sergio E. Favero-Longo και Heather Viles προτείνει ένα νέο μοντέλο προσέγγισης, το λεγόμενο Ecological BIM (E–BIM), το οποίο ενσωματώνει τις οικολογικές και βιολογικές διεργασίες στα ψηφιακά μοντέλα διαχείρισης της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Το Building Information Modelling (BIM) αποτελεί σήμερα ένα από τα βασικά ψηφιακά εργαλεία στον χώρο της αρχιτεκτονικής, της μηχανικής και των κατασκευών. Συνδυάζει τρισδιάστατες γεωμετρικές αναπαραστάσεις με πληροφορίες για τα υλικά, τις φάσεις κατασκευής, τη λειτουργία και τη συντήρηση ενός κτιρίου καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής του. Τα τελευταία χρόνια, με την ενσωμάτωση τεχνολογιών όπως η τεχνητή νοημοσύνη, τα δίκτυα αισθητήρων και τα ψηφιακά δίδυμα, το BIM έχει εξελιχθεί από ένα απλό εργαλείο τεκμηρίωσης σε μια δυναμική πλατφόρμα προσομοιώσεων και υποστήριξης αποφάσεων.

Στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς, η μεθοδολογία αυτή προσαρμόστηκε ως Heritage Building Information Modelling (HBIM), επιτρέποντας την καταγραφή, ανάλυση και διαχείριση ιστορικών κτιρίων και μνημείων. Μέσω τεχνολογιών όπως η τρισδιάστατη σάρωση με λέιζερ, η φωτογραμμετρία, η αξιοποίηση αρχειακών δεδομένων και η καταγραφή των εργασιών συντήρησης, το HBIM έχει συμβάλει σημαντικά στη βελτίωση της τεκμηρίωσης και του σχεδιασμού επεμβάσεων αποκατάστασης.

Ωστόσο, σύμφωνα με τους ερευνητές, τα σημερινά μοντέλα HBIM εξακολουθούν να επικεντρώνονται κυρίως στα γεωμετρικά, δομικά και υλικά χαρακτηριστικά των μνημείων. Παράγοντες όπως η ανάπτυξη μικροοργανισμών, η βιολογική αποίκιση επιφανειών, οι ρυθμοί ανάπτυξης της βλάστησης, οι οικολογικές διαδοχές και οι μεταβολές των υλικών που προκαλούνται από βιολογικές διεργασίες συνήθως καταγράφονται ως στατικές πληροφορίες και όχι ως δυναμικά φαινόμενα που εξελίσσονται στον χρόνο.

Η προτεινόμενη προσέγγιση Ecological BIM φιλοδοξεί να καλύψει αυτό το κενό. Αντιμετωπίζει τα βιολογικά, υλικά και περιβαλλοντικά συστήματα ως αλληλένδετα και μεταβαλλόμενα στοιχεία, τα οποία μπορούν να παρακολουθούνται, να μοντελοποιούνται και να προβλέπονται μέσα από το ψηφιακό περιβάλλον του BIM. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η ενσωμάτωση οικολογικών δεδομένων θα μπορούσε να ενισχύσει την παρακολούθηση της κατάστασης των μνημείων, να βελτιώσει την αξιολόγηση κινδύνων φθοράς και να υποστηρίξει πιο αποτελεσματικές αποφάσεις συντήρησης και διαχείρισης.

Η μετάβαση προς ένα E-BIM απαιτεί, ωστόσο, νέες μεθόδους συλλογής δεδομένων, κατάλληλους δείκτες που να μπορούν να ενσωματωθούν στα μοντέλα BIM και ανάπτυξη εργαλείων που θα επιτρέπουν την προσομοίωση οικολογικών διεργασιών σε βάθος χρόνου. Παρά τις τεχνικές προκλήσεις, η προσέγγιση αυτή ανοίγει νέες προοπτικές για τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, συνδυάζοντας τη γνώση της οικολογίας με τις δυνατότητες της ψηφιακής μηχανικής.

Το πλήρες κείμενο του άρθρου Integrating ecological processes into building information modelling for heritage conservation. npj Herit. Sci. 14, 305 (2026)  παρέχεται με ανοιχτή πρόσβαση εδώ: https://doi.org/10.1038/s40494-026-02727-w