Γιώργος Στασινός  «Το ΤΕΕ στον δρόμο από την Αειφόρο Δόμηση στο Πράσινο Κτίριο»

• Γιώργος Στασινός: «Το ΤΕΕ εργάζεται για να γίνει η αειφόρος δόμηση νέα κανονικότητα και όχι ακριβή εξαίρεση»

 Τι είναι η Εθνική Συμμαχία για την Αειφόρο Δόμηση και μέσα από ποιες πρωτοβουλίες συνδράμει το ΤΕΕ;

Η αειφόρος δόμηση αποτελεί στρατηγική επιλογή της ΕΕ, επηρεάζοντας άμεσα τη χώρα μας. Γι’ αυτό, τον Οκτώβριο του 2022 συνυπογράψαμε Μνημόνιο Συνεργασίας για μια Εθνική Συμμαχία Αειφόρου Δόμησης με τα Υπουργεία Ανάπτυξης, Περιβάλλοντος, Υποδομών και το ΚΑΠΕ. Αυτή η θεσμική σύμπραξη λειτουργεί ως «κινητήρας» πολιτικών, όπου η Συμμαχία δίνει την κατεύθυνση και – αισιοδοξώ – τους πόρους, ενώ το ΤΕΕ προσφέρει τη γνώση και την εμπειρία για να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ ευρωπαϊκών στρατηγικών και πράξης, ορίζοντας προδιαγραφές και διαδικασίες.

Εργαλείο μας είναι η «ΤΟΤΕΕ 0» – ο νέος, εναρκτήριος οδηγός προδιαγραφών του Επιμελητηρίου – που αποτελεί τη βάση για τη νέα γενιά «ΤΟΤΕΕ Αειφόρου Δόμησης». Σχεδιασμένες από Έλληνες Μηχανικούς, οι οδηγίες αυτές είναι ο πρακτικός οδικός χάρτης για ένα πιο πράσινο μέλλον στις κατασκευές. Επόμενο ορόσημο είναι το «Παρατηρητήριο Αειφόρου Δόμησης», μια επιτελική δομή που θα αποτιμά την αειφορικότητα υλικών και κτιρίων, προσφέροντας συγκεκριμένες συστάσεις αναβάθμισης.

Ποιος ο ρόλος του ΤΕΕ στην ανάδειξη των πράσινων υλικών;

Η φράση «το πιο πράσινο κτίριο είναι αυτό που υπάρχει ήδη» συμπυκνώνει την ανάγκη για κυκλικότητα υλικών και επανάχρηση μέσω ανακαινίσεων. Το ΤΕΕ πρωτοστάτησε σε αυτή τη φιλοσοφία, εισηγούμενο το «Ελληνικό Κύμα Ανακαίνισης» προ πενταετίας περίπου. Σήμερα, με τη νέα Ευρωπαϊκή Οδηγία για την Ενεργειακή Απόδοση των Κτιρίων (EPBD Recast), η αξιολόγηση του συνολικού περιβαλλοντικού αποτυπώματος καθιστά τα πράσινα υλικά μονόδρομο. Χρειαζόμαστε πιστοποιημένα από τον ΕΛΟΤ υλικά χαμηλού άνθρακα και καθιέρωση της Ανάλυσης Κύκλου Ζωής (Life Cycle Assessment) σε κάθε μελέτη, για την επιστημονική μέτρηση των επιπτώσεων από την παραγωγή έως την ανακύκλωση. Τα δεδομένα αυτά πρέπει να είναι ποιοτικά και επαληθεύσιμα.

Παράλληλα, ενισχύουμε την ανθεκτικότητα των υποδομών με σύγχρονα εργαλεία, όπως τα μοντέλα BIM και τα ψηφιακά δίδυμα, που πρέπει να εφαρμοστούν σε όλα τα έργα. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός, μέσω των ηλεκτρονικών συστημάτων που αναπτύσσει το ΤΕΕ, κάνει τον πράσινο μετασχηματισμό ταχύτερο, ουσιαστικό και αξιόπιστο.

Τι βήματα κάνει το Επιμελητήριο ώστε να υπάρξουν σαφείς οδηγίες για τις βιώσιμες κατασκευές;

Επιδίωξή μας είναι η αειφόρος δόμηση να γίνει η νέα κανονικότητα και όχι ακριβή εξαίρεση. Και η Ελλάδα να γίνει παράδειγμα καινοτομίας, όχι απλός εισαγωγέας τεχνολογιών. Το τρίπτυχο επιτυχίας περιλαμβάνει: επαληθεύσιμα δομικά υλικά, πιστοποιημένο ανθρώπινο δυναμικό και ορθές περιβαλλοντικά κατασκευαστικές μεθόδους.

Το ΤΕΕ κινείται σε πολλά μέτωπα. Στις στρατηγικές συνεργασίες ξεχωρίζουν το σύστημα περιβαλλοντικής κατάταξης ξενοδοχείων (με το Υπουργείο Τουρισμού και το ΞΕΕ) και η Διακήρυξη για τα «Πράσινα Κατασκευαστικά Υλικά» με τον ΕΛΟΤ, την Ένωση Τσιμεντοβιομηχανιών και το ECOCITY για υλικά χαμηλού αποτυπώματος άνθρακα στην κυκλική οικονομία.

Στο τεχνικό και επιστημονικό σκέλος, οι επερχόμενες νέας γενιάς «ΤΟΤΕΕ Αειφόρου Δόμησης» προωθούν τη βιώσιμη δόμηση, την κυκλική οικονομία, την εξοικονόμηση ενέργειας και πόρων γενικότερα, τις ΑΠΕ και τα κτίρια μηδενικών εκπομπών. Παράλληλα, υλοποιούμε τον προσεισμικό έλεγχο δημόσιων κτιρίων για ανθεκτικότητα έναντι ακραίων φαινομένων και ολοκληρώνουμε τον πολεοδομικό σχεδιασμό της χώρας. Αυτά τα βήματα καθιστούν το ΤΕΕ ενορχηστρωτή του πράσινου μετασχηματισμού. Απαιτείται, όμως, θεσμική ενίσχυση των Τεχνικών Οδηγιών και έμπρακτη εφαρμογή τους από την αγορά για άμεσα, δεσμευτικά αποτελέσματα.

Πώς θα γίνει η μετάβαση στα πράσινα κτίρια;

Θα πρέπει να κατανοήσουμε ότι τα πράσινα κτίρια είναι το τελικό, ορατό αποτέλεσμα μίας συνολικής μεταρρυθμιστικής προσπάθειας που έχει ξεκινήσει αρκετά χρόνια πίσω με δράσεις και πρωτοβουλίες που αφορούν τον σχεδιασμό του χώρου, τον ορισμό κανόνων και προϋποθέσεων. Στο ΤΕΕ πιστεύουμε ότι τα δεκάδες έργα που υλοποιούμε για την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση του τεχνικού κλάδου και –στο τέλος της ημέρας- της χώρας συνολικά, θα οδηγήσουν και στην εξέλιξη του κτιριακού τομέα στην Ελλάδα. Και πρόκειται για ένα αρκετά δύσκολο στοίχημα καθώς η χώρα διαθέτει ένα γερασμένο απόθεμα.

Για αυτό, άλλωστε, έχουμε πει ότι πρέπει να  προχωρήσει άμεσα ο νέος, απλοποιημένος Σύγχρονος Οικοδομικός Κανονισμός που θα αφορά τα βασικά πολεοδομικά μεγέθη, με Προεδρικό Διάταγμα. Να συνεχιστούν τα προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας και να επεκταθούν στον στατικό έλεγχο και ενίσχυση των κτιρίων. Γι’ αυτό αναλάβαμε να ολοκληρώσουμε, για πρώτη φορά, τον Πολεοδομικό Σχεδιασμό στης χώρα μας και να επιμείνουμε στην ανάγκη επένδυσης στην ανθεκτικότητα κτιρίων και υποδομών.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι αν δεν κάνουμε τις πόλεις μας ειδικά και γενικά το δομημένο περιβάλλον πιο πράσινο, πιο φιλικό στον άνθρωπο, πιο ανθεκτικό σε φυσικά φαινόμενα, δεν θα έχουμε βιώσιμο μέλλον. Αυτό σημαίνει μεταξύ άλλων, στατική ενίσχυση, πράσινες στέγες παντού, θερμομόνωση, σκίαση και πράσινο δροσισμό, αποτελεσματικό σύγχρονο μηχανικό εξαερισμό με βιοασφάλεια, εξοικονόμηση πόρων όπως ενέργεια και νερό, μείωση αποβλήτων, μείωση του ενσωματωμένου άνθρακα και των εκπομπών του κατά την κατασκευή και λειτουργία, αύξηση του αστικού πρασίνου συνολικά, ορθολογική διαχείριση του όγκου των κτιρίων για την εξασφάλιση περισσότερου ελεύθερου αστικού χώρου και πρασίνου στο έδαφος.

Πλέον, οφείλουμε να δώσουμε χώρο στην καινοτομία και την έρευνα μέσα από ευρείες συνέργιες. Κυρίως, όμως, να έχουμε στο νου μας ότι η βιωσιμότητα δεν είναι μια αφηρημένη «πράσινη» ατζέντα. Είναι ζήτημα τεχνικής ακρίβειας και μετρήσιμων αποτελεσμάτων, επομένως, ο ρόλος του Έλληνα Διπλωματούχου Μηχανικού είναι και παραμένει κρίσιμος.