Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή  και το Europeana Foundation δημοσίευσαν τη νέα στρατηγική Common European Data Space for Cultural Heritage – Strategy 2025–2030, ένα κείμενο που χαράζει την πορεία για την εξέλιξη του κοινού ευρωπαϊκού χώρου δεδομένων για την πολιτιστική κληρονομιά έως το 2030.

Η στρατηγική βασίζεται σε εκτενή διαβούλευση που πραγματοποιήθηκε το 2024 και το 2025 και αναπτύχθηκε σε συνεργασία με την Common European Data Space for Cultural Heritage Expert Group (CEDCHE), τη συμβουλευτική της ομάδα, καθώς και με τη συνεισφορά του ευρύτερου οικοσυστήματος της Europeana. Στόχος είναι να διαμορφωθεί ένα κοινό, μακροπρόθεσμο όραμα για το πώς ο ευρωπαϊκός χώρος δεδομένων πολιτιστικής κληρονομιάς θα εξελιχθεί, πώς θα διοικείται και πώς θα παράγει πραγματικό αντίκτυπο.

Στον πυρήνα της, η στρατηγική προωθεί έναν αξιόπιστο, διαλειτουργικό και συμπεριληπτικό χώρο δεδομένων. Επιδιώκει να διευρύνει την πρόσβαση στα δεδομένα της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς, να ενισχύσει την επαναχρησιμοποίησή τους για καινοτομία και δημιουργία αξίας και να ανταποκριθεί στις ραγδαίες εξελίξεις των ψηφιακών τεχνολογιών και στις νέες ανάγκες των χρηστών. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στο να παραμένουν τα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς σε έλεγχο του τρόπου με τον οποίο τα δεδομένα τους διατίθενται και επαναχρησιμοποιούνται.

Το κείμενο αναγνωρίζει σημαντικές ευκαιρίες, όπως η ανάπτυξη νέων εφαρμογών και χρήσεων με οικονομικό όφελος, η αξιοποίηση τεχνολογιών όπως η τεχνητή νοημοσύνη, τα 3D δεδομένα και η εκτεταμένη πραγματικότητα (XR), αλλά και η ενίσχυση της συνεργασίας και της διαλειτουργικότητας μεταξύ τομέων. Την ίδια στιγμή, καταγράφει υπαρκτές προκλήσεις: ελλείψεις σε δεξιότητες, χαμηλή προτεραιοποίηση του ψηφιακού μετασχηματισμού από ορισμένους οργανισμούς, κενά χρηματοδότησης και «σιλό» που δυσκολεύουν τη συνεργασία και την επαναχρησιμοποίηση δεδομένων.

Η στρατηγική 2025–2030 οργανώνεται γύρω από τρεις βασικές στρατηγικές προτεραιότητες. Η πρώτη αφορά την ενίσχυση των υποδομών και της διαλειτουργικότητας, ώστε να υποστηρίζεται μεγαλύτερη ποικιλία ποιοτικών δεδομένων και να ευθυγραμμίζονται οι μηχανισμοί διακυβέρνησης με τα εξελισσόμενα πρότυπα. Η δεύτερη εστιάζει στη βελτίωση της πρόσβασης και της επαναχρησιμοποίησης, με εργαλεία πολυγλωσσικής αναζήτησης, νέες συνεργασίες πέρα από τον στενό χώρο της πολιτιστικής κληρονομιάς και μηχανισμούς που ενθαρρύνουν την καινοτομία με βάση τη ζήτηση. Η τρίτη στοχεύει στην επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού του τομέα, με μεγαλύτερη αξιοποίηση της AI, του XR και προηγμένων πρακτικών ψηφιοποίησης. Οι τρεις αυτές προτεραιότητες υποστηρίζονται από οριζόντια θέματα, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, τα 3D δεδομένα, η εκτεταμένη πραγματικότητα και η πολυγλωσσία.

Η στρατηγική εντάσσεται στο ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο πολιτικών για τα δεδομένα και την τεχνητή νοημοσύνη, συνδέεται με το AI Continent Action Plan και φιλοδοξεί να συμβάλει στην πρωτοβουλία Quality Data for AI της Data Union Strategy. Παράλληλα, ο κοινός ευρωπαϊκός χώρος δεδομένων για την πολιτιστική κληρονομιά αναγνωρίζεται ως μία από τις 20 εμβληματικές δράσεις του Culture Compass, ενώ η στρατηγική στηρίζει και τους στόχους της σχετικής Σύστασης προς τα κράτη-μέλη, αξιοποιώντας τη συσσωρευμένη εμπειρία της πρωτοβουλίας Europeana.

Περισσότερες πληροφορίες και το πλήρες κείμενο είναι διαθέσιμα στο: Read the full Common European data space for cultural heritage – Strategy 2025–2030.

Πηγή: https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/common-european-data-space-cultural-heritage-strategy-2025-2030