Τον Δεκέμβριο 2025 δημοσιεύτηκε από την Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης η αναθεωρημένη έκδοση του πλαισίου Safe and Sustainable by Design (SSbD) για τα χημικά και τα υλικά. Η έκδοση με τίτλο “Safe and Sustainable by Design Chemicals and Materials. Revised framework (2025)” αναπτύχθηκε από το Joint Research Centre (JRC) και στηρίζει τη σχετική European Commission Recommendation (2022), αξιοποιώντας την εμπειρία εφαρμογής του προηγούμενου πλαισίου σε πραγματικές συνθήκες και από διαφορετικούς φορείς.

Η νέα έκδοση εισάγει πιο καθαρή δομή και κοινή “γλώσσα”, με την έννοια των SSbD fundamentals, που λειτουργούν ως βάση για όλες τις αξιολογήσεις ασφάλειας και βιωσιμότητας. Έμφαση δίνεται από την αρχή στη λεγόμενη scoping analysis, δηλαδή στη συστηματική αναγνώριση και ιεράρχηση των κρίσιμων θεμάτων κάθε έργου. Σε αυτό το στάδιο υπογραμμίζεται η ανάγκη συμμετοχής όλων των εμπλεκόμενων κατά μήκος του κύκλου ζωής ενός χημικού ή υλικού, από τις πρώτες ύλες έως την τελική διάθεση.

Σημαντικές αλλαγές υπάρχουν και στη δομή της αξιολόγησης. Η ασφάλεια εξετάζεται πλέον ενιαία, συνδυάζοντας τις εγγενείς ιδιότητες των χημικών με την έκθεση εργαζομένων, καταναλωτών και περιβάλλοντος. Παράλληλα, εισάγεται ξεχωριστή ανάλυση των κινδύνων που σχετίζονται με τις παραγωγικές διεργασίες σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα, ώστε να μπορούν να συγκριθούν εναλλακτικές τεχνολογικές διαδρομές. Η περιβαλλοντική βιωσιμότητα καλύπτει ολόκληρο τον κύκλο ζωής, με εργαλεία life cycle assessment, αλλά και απλουστευμένες προσεγγίσεις για χαμηλά επίπεδα τεχνολογικής ωριμότητας. Ιδιαίτερα ενισχυμένο είναι και το κοινωνικοοικονομικό σκέλος, που εξετάζει ζητήματα κοινωνικής δικαιοσύνης, ανταγωνιστικότητας, κόστους κύκλου ζωής και ανθεκτικότητας της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Το πλαίσιο προτείνει επίσης έναν τρόπο συνολικής αξιολόγησης των αποτελεσμάτων, με στόχο τον εντοπισμό συμβιβασμών, αβεβαιοτήτων και «θερμών σημείων». Ένα ενδεικτικό dashboard λειτουργεί σαν πυξίδα για να καθοδηγεί την καινοτομία σε όλα τα στάδια ανάπτυξης χημικών και υλικών.

Τέλος, δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στη συστηματική τεκμηρίωση, ώστε η εφαρμογή του SSbD να είναι διαφανής και επαναλήψιμη.

Για τους μηχανικούς, το αναθεωρημένο SSbD αποτελεί ένα πρακτικό πλαίσιο που συνδέει την καινοτομία με την ασφάλεια, τη βιωσιμότητα και την κοινωνική ευθύνη, προσφέροντας κοινές αρχές και εργαλεία που μπορούν να εφαρμοστούν σε διαφορετικούς τομείς υλικών και τεχνολογιών.

Η έκδοση “Safe and Sustainable by Design Chemicals and Materials. Revised framework (2025)” και εκδόθηκε από το Publications Office of the European Union, ISBN 978-92-68-30330-6 (online είναι διαθέσιμη στον σύνδεσμο: https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC143022 και μέσω DOI: https://data.europa.eu/doi/10.2760/5103785