Στην πόλη Essen της Γερμανίας, μια βιομηχανική περιοχή με μακρά ιστορία στον άνθρακα και τον χάλυβα, η μετάβαση σε ένα πιο βιώσιμο μέλλον φέρνει μεγάλες προκλήσεις. Με περίπου 596.000 κατοίκους και υψηλό ποσοστό κινδύνου φτώχειας (22,5% το 2023), η ανάγκη για ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών είναι ιδιαίτερα πιεστική, καθώς τα δύο τρίτα των κτιρίων ανήκουν σε χαμηλές ενεργειακές κατηγορίες (E ή χαμηλότερη). Σε αυτό το πλαίσιο, η πόλη προχώρησε το 2024 στη δημιουργία ενός δημόσιου One–Stop Shop (OSS) για την ενεργειακή ανακαίνιση κατοικιών.

Η Simone Raskob, επικεφαλής του Τμήματος Περιβάλλοντος, Μεταφορών και Αθλητισμού της πόλης, εξηγεί ότι η ιδέα ξεκίνησε ήδη από το 2017 με στόχο την αύξηση του ρυθμού ανακαινίσεων. Το OSS λειτουργεί ως μη κερδοσκοπικός οργανισμός και χρηματοδοτείται πλήρως από τον δημοτικό προϋπολογισμό. Αυτό σημαίνει ότι δεν ανταγωνίζεται ιδιωτικές εταιρείες μηχανικών ή αρχιτεκτόνων, αλλά λειτουργεί συμπληρωματικά, προσφέροντας καθοδήγηση και παραπέμποντας τους πολίτες σε εξειδικευμένους επαγγελματίες όπου χρειάζεται.

Ένα βασικό στοιχείο της επιτυχίας του εγχειρήματος είναι η συνεργασία με τοπικούς φορείς, όπως επιμελητήρια, ενώσεις τεχνιτών και οργανώσεις καταναλωτών. Αντί για ανταγωνισμό, έχει δημιουργηθεί ένα δίκτυο συνεργασίας, όπου κάθε πλευρά καλύπτει διαφορετικές ανάγκες. Το OSS δεν παρέχει, για παράδειγμα, νομικές υπηρεσίες ή τελικούς ελέγχους κτιρίων, αλλά εστιάζει στην ενημέρωση και την καθοδήγηση.

Η ανεξαρτησία του οργανισμού παίζει καθοριστικό ρόλο στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης με τους πολίτες. Σε ένα περιβάλλον όπου οι κανονισμοί αλλάζουν συχνά σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, το OSS λειτουργεί ως σημείο αναφοράς, βοηθώντας τους κατοίκους να κατανοήσουν τις επιλογές τους και να πάρουν αποφάσεις με μεγαλύτερη σιγουριά.

Οι περισσότερες ερωτήσεις που δέχεται το OSS (περίπου 85%) αφορούν τεχνικά ζητήματα ενεργειακής ανακαίνισης, όπως βελτιώσεις στο κέλυφος των κτιρίων. Ακολουθούν θέματα χρηματοδότησης, με ενημέρωση για επιδοτήσεις σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, και τέλος νομικές απορίες, κυρίως σχετικά με υποχρεώσεις ανακαίνισης.

Η ομάδα του OSS αποτελείται από πέντε άτομα πλήρους απασχόλησης, μεταξύ των οποίων μηχανικοί και αρχιτέκτονες, γεγονός που θεωρείται ιδιαίτερα ικανοποιητικό για τα γερμανικά δεδομένα. Παράλληλα, η πόλη αναζητά νέους τρόπους για να φτάσει πιο κοντά στους πολίτες, όπως η αξιοποίηση κινητών μονάδων ενημέρωσης σε γειτονιές.

Σε εθνικό επίπεδο, η εμπειρία του Essen δείχνει ότι, λόγω χαμηλού ρυθμού ανακαινίσεων και περιορισμένων επενδύσεων, τα OSS που λειτουργούν από δημόσιους φορείς είναι πιθανό να επικρατήσουν έναντι των ιδιωτικών μοντέλων. Παράλληλα, τονίζεται η ανάγκη για καλύτερη δικτύωση και ανταλλαγή γνώσης μεταξύ αντίστοιχων πρωτοβουλιών.

Πρόσβαση στο πλήρες κείμενο της συνέντευξης εδώ