Srpske i prosrpske partije u Crnoj Gori ponovo su se dohvatile trobojke i 13. jula. Povod je, kao i uvijek, sporedan. Ovoga puta u pitanju je premještaj otvaranja Ljetnje škole za mlade diplomate iz Berana na Cetinje. Reagovanje Dragoslava Šćekića uzorno objedinjuje srž svih tih reakcija.

Dan državnosti Crne Gore sabira dva 13. jula. Savremena Crna Gora politički i moralno najviše duguje onome iz 1941. godine – opštenarodnome ustanku protiv fašizma, koji je izveden dan nakon što je za svoj vjerski praznik Joanikije Lipovac, tadašnji lider ispostave Beogradske patrijaršije u Crnoj Gori, raširenih ruku dočekao talijanske okupatore. Da se tad metanisalo u Crnoj Gori, vjerovatno bi i položaj njegova tijela bio nešto drugačiji; namjera i poniznost su svakako neupitne. Ipak, stanovništvo većinske Crne Gore odgovorilo je bitno drugačije – oružanim ustankom. Iz Drugoga svjetskoga rata Crna Gora je izašla antifašistička, s trobojkom s petokrakom.

No, danas se 13. jul sve više nastoji dovesti prije svega u vezu s Berlinskim kongresom. Tumači se da je to pravi datum objedinjenja crnogorske teritorije, a zapravo se želi pokazati da je od antifašističkoga nasljeđa bitnije ono iz vremena apsolutističke monarhije.

Zato se današnje AVNOJ-evske granice i antifašističko nasljeđe nadmeću s konstatacijom da je na Berlinskome kongresu „cijela Crna Gora slavila, ujedinjena u svim segmentima, a njen simbol bila je trobojka uz svog gospodara“. Možemo raspravljati je li ovo tumačenje „cijele Crne Gore“ istinsko nepoznavanje istorije i granica Crne Gore kroz istoriju ili je svjesno iskrivljavanje nasljeđa i iste te istorije u jednu falsifikovanu sliku koja pomaže da se danas dosegne vlast i moć. No činjenica je da se dva datuma – bitna za Crnu Goru – svode na istu tačku koju, kako čitamo i slušamo, lažno objedinjuje trobojka.

U onome što srpske i prosrpske stranke opisuju kao napad države na trobojku, jedan nedavno prepakovan heraldički simbol proglašen je tradicijom. A toj je lažiranoj tradiciji dodijeljen atribut „istinske Crne Gore“.

Tako smo, prateći preciznu uzročno-posljedičnu liniju, od premještaja međunarodne ljetnje škole iz jednoga u druge crnogorske gradove došli (opet) do priče o ugroženosti Srba u Crnoj Gori. A da su Srbi ugroženi, dokazuje se snažnom metodologijom. Prvo povikom: „Shvatite da je Crna Gora građanska država i da je za nju kroz vjekove izginulo mnogo ljudi“. 

U narednoj se rečenici ta građanska država povezuje s Berlinskim kongresom iz 1878. godine i trobojkom: „Njena državnost je 1878. godine potvrđena na Berlinskom kongresu, gdje se zavijorila i trobojka, sa kojom je na prijestonom Cetinju proslavljeno međunarodno priznanje države, na čelu sa Nikolom I Petrovićem Njegošem. Tada je cijela Crna Gora slavila, ujedinjena u svim segmentima, a njen simbol bila je trobojka uz svog gospodara.“ 

Postoji li na ovome dunjaluku išta građanskije od poziva na „gospodara“! Tri boje monarhističkoga apsolutizma u građanskome ruhu.

Da ovo izmaštavanje istorije ne bi bio tradicionalistički monolog, Šćekić u raspravu uključuje interaktivnost pa slijedi pitanje: „smeta li simbol ujedinjene Crne Gore ili smetaju Vasojevići i Berane, koji se nijesu odrekli ni prisajedinjenja, ni ujedinjenja, ni svojih života datih kako u borbi protiv Osmanlija, tako i u borbi protiv fašizma, opet pod trobojkom u različitim oblicima? Ovo je kontinuirani udar na građansku Crnu Goru.“

Zanimljiv pogled na istorijske činjenice bivšega ministra sporta. Kao trka s preponama. Reklo bi se da Šćekić zaista vjeruje da su Berane i Vasojevići dokaz kontinuiteta iz 1878. godine, iako su Berane tek po završetku Prvoga balkanskoga rata prisajedinjene Crnoj Gori. Do 1912. godine pripadale su Osmanskome Carstvu. Berlinski je kongres, istorijski gledano, iznevjerio očekivanja Berana, da ne kažemo da ih je izdao. Stoga je jedini 13. jul koji Berane mogu istinski slaviti onaj iz 1941. godine. A on dolazi s petokrakom.

Kreiranje slike kao da su Berlinski kongres, Berane, Vasojevići, trobojka i današnji politički identitet Srba u Crnoj Gori jedan neprekinuti simbolički niz, koji se sam od sebe podrazumijeva, samo je jedan u nizu lako dokazivih falsifikata. Toliko lako dokazivih da je dovoljno poći na sajt Opštine Berane.

Pervertiranje istorije i značenja „građanskoga“ u izvođenju Dragoslava Šćekića nastavlja se konstatacijom: „Trobojka iz Kraljevine Crne Gore bila je zastava cijelog tadašnjeg ujedinjenog naroda, ali očigledno neke asocira na to da u Crnoj Gori žive i Srbi, što je, kako ističe, po svemu sudeći, dovoljan razlog za nastavak antisrpske politike, koju kao građanski i narodni pokret neće dozvoliti.“

I eto ga! Sasvim (ne)očekivano, nešto što se predstavlja kao državni simbol svede se na poslovičnu ugroženost Srba u Crnoj Gori. Pritom se „građanski“ pokret izjednači s „narodnim“ pokretom. Ako je građansko jednako narodno, a trobojka je srpska, lako je protumačiti čija žele da je Crna Gora. No da ne bismo tumačili, tu je bivši predśednik Opštine Berane da nam objasni: „Na isti način borićemo se za identitet svakog građanina Crne Gore, na istorijski utemeljenim činjenicama i argumentima, jer dosta je nacionalističkih i šovinističkih pokušaja usmjerenih prema srpskom narodu, koji je državotvoran i stradalan narod u našoj Crnoj Gori.“

„Državotvoran i stradalan narod“ – ne može to jedno bez drugoga u srpskoj propagandistici. Samo takva kvazisimetrija istovremeno traži pravo na simboličku dominaciju i moralni imunitet od kritike, a oni koji ne prihvataju takvu interpretaciju označavaju se kao šovinisti ili neprijatelji građanske Crne Gore. 

Jedna se grupa tako predstavlja kao istorijski presudna za državu („državotvoran narod“) i ujedno kao stalno progonjena u toj istoj državi („stradalan narod“), što dođe nekako kontradiktorno. No ova propagandna tehnika ne teži da građanin provjeri istoriju, nego da ośeti uvredu, da se prepozna kao žrtva. Njezin je cilj da proizvodi kontinuiranu emocionalnu mobilizaciju i ujedinjuje srpsko biračko tijelo u strahu.

Usputno se pervertira pluralizam iz supostojanja u hegemoniju. To više nije pluralizam u okviru jedne države, već pluralizam država u okviru srpskoga sveta, ali ko će sad gledati u konjski nokat.

Današnja Crna Gora izrasla je na AVNOJ-evskim temeljima, uprkos željama antikomunistički orijentisanih grupacija. Zalud je zaklanjaju Berlinskim kongresom. Antifašizam je suštinski objedinio Crnu Goru 13. jula 1941. godine. Antifašistička je Crna Gora uzela stvari u svoje ruke i odlučila o sopstvenoj sudbini. Na Berlinskome su kongresu neke velike sile i Osmansko Carstvo odlučili da priznaju crnogorsku nezavisnost. Bila je to odluka drugih, mi smo eto prisustvovali. Berlinski kongres i savremenu Crnu Goru, možda paradoksalno, snažno povezuje činjenica da se Crna Gora ni tad nije mnogo pitala, kao što se (srećom?) ne pita naročito ni danas pri pristupanju EU. Kandidatkinja je eto prisutna.

Berlinski kongres je, uostalom, samo međunarodno verifikovao rezultate Veljega rata tokom kojega su Crnogorci, baš kao i 13. jula 1941. godine, išli u oslobođenje pod svojim alajbarjakom, crvenom zastavom s dvoglavim orlom, simbolom Crnojevića, ali i savremene crnogorske države.

Pod tom su zastavom, uostalom, oslobođeni i Vasojevići i Berane.

Propaganda koja zamjenjuje argument emocijom, a istoriju mitom ne može nadjačati istorijske činjenice. Ako će se za 13. jul u Beranama vijoriti trobojka, to jedino može biti ona s petokrakom. Pa bujrum.