Berat, poznat i kao 'bijeli grad', jedan je od najstarijih i najljepših gradova u Albaniji. Godine 2008. upisan je na UNESCO-vu Listu svjetske baštine, jer je rijedak primjer dobro očuvanog osmanskog grada. Nalazi se u centralnom dijelu Albanije, uz rijeku Osum, a udaljen je od Tirane oko 120 kilometara.

Berat su osnovali Iliri prije više od 2.400 godina, a kasnije je bio pod okupacijom Rimljana, Vizantije i Osmanlija.

Zašto ga zovu 'grad hiljadu prozora'? To nije teško shvatiti: na padini brda, iznad doline, uzdižu se stotine karakerističnih bijelih kuća sa velikim brojem drvenih prozora. Ali najvažnija znamenitost Berata je tvrđava 'Kalaja e Beratit' koja je smještena na vrhu brda, na visini od 274 metara iznad grada.

Stara tvrđava Najprije prošetajte do rijeke Osum koja spaja dvije stare gradske četvrti: Mangalem sjeverno od rijeke (muslimanska četvrt) i Goricu južno od rijeke (hrišćanska četvrt). Mangalem je poznat po osmanskoj arhitekturi iz 13. i 14. vijeka. Mnoge kuće posjeduju i danas originalni namještaj iz osmanskog doba. Tu se nalazi i Kraljeva džamija, jedna od najvećih u Albaniji, koja je građena između 15. i 19. vijeka. 

Jedan od zaštitnih znakova Berata je most Gorica ili Turski most koji povezuje obije četvrti i dugačak je 127 metara. Prva verzija je izgrađena od drveta krajem 18. vijeka, a krajem 19. vijeka je obnovljen i sagrađen od kamena. Za most se vezuje jedna strašna legenda: postojao je dio mosta u obliku male tamnice u kojoj bi zatvorili mladu djevojku koju su izgladnjivali da bi umirila duhove koji su čuvali most..... 

Daleko iznad mosta možete da vidite padine planine Špirag. Stara fotografija ove planine pokazuje ogromna slova koja oblikuju riječ 'NEVER' (u prevodu: NIKADA). Istorija ovih slova visokih 100 metara i širokih 60 metara je bila veoma neobična: Šeme Filji je trebalo 10 dana i veliki broj seljana da 1968. godine ispišu ime 'ENVER', u znak počasti tadašnjem komunističkom diktatoru Enveru Hodži. Poslije pada režima, stari farmer je zamijenio prva dva slova uz pomoć svog nećaka i pumpe za kreč, ostavljajući riječ 'NEVER'. Nažalost, slova sada više nema. I ta priča je postala legenda.

Nakon šetnje kroz stari grad Berat (Kalaja) obavezno posjetite tvrđavu, izgrađenu u 13. vijeku sa prelijepim pogledom na okolinu. Zidovi su visoki oko 10 metara, sa velikim brojem kula.

Dolazak do tvrđave je dosta naporan za pješake: postoji strma kaldrmisana ulica do ulazne kapije u dužini od 800 metara. Citadela je i dalje naseljena, sa mnogim crkvama i lijepim starim kućama, a u njoj se nalaze i dva zanimljiva muzeja. 

U crkvi Uznesenja Bogorodice iz 18. vijeka nalazi se ikonografski muzej sa ikonama čuvenog ikonopisca Onufrija. Ali najpoznatija crkva je vizantijska Crkva Svetog Trojstva. Ova pravoslavna crkva nalazi se na vidikovcu sa kojeg se pruža veličanstven pogled na dolinu i okolne planine. 

Nemojte propustiti ogromnu glavu cara Konstantina Velikog, koja je postavljena na plato unutar stare tvrđave još 1970-ih godina. Spomenik je visok oko 3 metra i izrađen je u potpunosti u skladu sa umjetničkim konvencijama u komunističkom periodu. Jasno pokazuje koliko su bili značajni rimski i ilirski korjeni albanskog naroda za režim Envera Hodže.

U citadeli još uvijek živi oko 100 ljudi koji se bave prodajom suvenira i ručnih radova, dok takođe ima nekoliko kafića i restorana.

Berat je najbolje posjetiti u proljeće ili jesen, kada možete uživati u njegovoj ljepoti bez autobusa punih turista koji žele da otkriju ovaj divan grad. 

(Fotografije: Marianne van Twillert-Wennekes, Paul Wennekes)

Tekst i fotografije su zaštićene autorskim pravima, prenošenje je dozvoljeno uz postavljanje linka i isticanje autora i izvora.