Uprkos kontinuiranoj kampanji kriminalizacije i satanizacije crnogorske opozicije, koja je dominantno dirigovana izvan Crne Gore, nekoliko događaja ipak je udahnulo tračak optimizma proevropskom dijelu crnogorskog društva.

Nakon dužeg vremena, pojavili su se signali da je moguće koncipirati novu opozicionu politiku, zasnovanu na zajedničkim ciljevima, a ne isključivo na zakašnjeloj reaktivnosti.

Tri stvari posebno zaslužuju pažnju.

Prva je opoziciona platforma koja obuhvata set zahtjeva, reklo bi se minimalnih, kada su u pitanju evropske integracije. Njena najveća vrijednost nije samo u sadržaju, već u činjenici da je gotovo u potpunosti usaglašena sa pozicijama Brisela i državama članicama.

Riječ je o zahtjevima koji predstavljaju minimum neophodan za nastavak evropskog puta Crne Gore i ni u jednom svom segmentu ne mogu se dovesti u vezu sa partikularnim partijskim interesima. Upravo zato ova platforma ima potencijal da preraste uske opozicione okvire i postane svojevrsni društveni konsenzus oko pitanja od državnog značaja.

Druga, ukrupnjavanje Evropskog saveza.

Nakon godina fragmentacije opozicione scene, postaje sve jasnije da bez političkog ukrupnjavanja nije moguće ozbiljnije ugroziti postojeće odnose snaga. Evropski savez ima potencijal da preraste u važan politički centar okupljanja građanskih, državotvornih i proevropskih snaga.

Međutim, da bi taj potencijal bio u potpunosti iskorišćen, biće potrebno riješiti pitanje političkog liderstva. Nijedna ozbiljna politička ideja, pa ni najkvalitetnija platforma, ne može ostvariti puni domet bez prepoznatljivog lica i lidera koji će biti u stanju da je artikuliše i predstavi građanima.

Treća stvar je ono što bi se moglo nazvati efektom Srđana Perića. Deblokada Glavnog grada pokazala je da je moguće izaći iz političkih matrica koje su mjesecima proizvodile institucionalnu paralizu. Istovremeno, Perić je demonstrirao da je moguće oduprijeti se nepolitičkim nasrtajima i kampanji defamacije.

Naravno, sve ovo je i dalje daleko od onoga što je potrebno da proevropske snage ponovo postanu dominantan dio vlasti i Crnoj Gori povrate nacionalno i državno dostojansto. Utisak je da danas u javnom prostoru figurira značajan broj političkih grupacija, intelektualaca, predstavnika civilnog sektora i društvenih aktivista koji, svako na svoj način, pokušavaju da artikulišu ideju evropske Crne Gore.

Problem je što sve to često djeluje nesinhronizovano, fragmentisano i nedovoljno efikasno.

Istovremeno, značajan broj pokušaja da se ekspertski i građanski kapaciteti snažnije integrišu u postojeće političke strukture za sada nije dao rezultate. Inicijative koje su nastojale da prevaziđu uske partijske okvire uglavnom nijesu zaživjele ili su završavale kao dekor nekoj od partija.

PAK Montenegro mogao bi da okuplja stručnjake iz različitih oblasti, predstavnike akademske zajednice, civilnog sektora, medija i javnog života, sa ciljem da generiše ideje, podstiče politički dijalog i doprinosi boljoj koordinaciji aktivnosti koje danas često ostaju rasute i nepovezane

Upravo na talasu ovih pozitivnih impulsa na opozicionoj strani, kao i sve jasnijeg stava međunarodne zajednice da bez političkog dijaloga Crna Gora ne može napredovati ka Evropskoj uniji, potreba za novim oblicima političkog organizovanja postaje još izraženija. Politički dijalog više nije pitanje dobre volje pojedinih aktera, već nužnost ukoliko želimo da prevaziđemo institucionalne blokade i nastavimo evropski put.

Zato se nameće pitanje da li je Crnoj Gori potreban svojevrstan politički akcioni komitet (PAK) po uzoru na modele koji postoje u SAD. Struktura koja bi okupljala pojedince i organizacije posvećene evropskim integracijama, demokratizaciji, vladavini prava i zaštiti crnogorskih državnih interesa.

Radni naziv takve inicijative mogao bi biti PAK Montenegro. Njegova svrha ne bi bila da zamijeni političke partije, niti da bude još jedna nevladina organizacija. Naprotiv, zadatak bi bio da pomogne naporima proevropskih političkih snaga, da im pruži ekspertizu, znanje, istraživanja i organizacionu podršku, ali i da vodi nezavisne kampanje. Ne u korist pojedinačnih partija, već u korist ciljeva koji prevazilaze partijske interese.

PAK Montenegro mogao bi da okuplja stručnjake iz različitih oblasti, predstavnike akademske zajednice, civilnog sektora, medija i javnog života, sa ciljem da generiše ideje, podstiče politički dijalog i doprinosi boljoj koordinaciji aktivnosti koje danas često ostaju rasute i nepovezane. Njegov zadatak bio bi da promoviše evropske integracije, demokratske vrijednosti, vladavinu prava i zaštitu crnogorskih državnih interesa, ali i da pruži podršku svim inicijativama koje dijele te vrijednosti.

Jer, na kraju, pitanje više nije samo kako pomoći opoziciji da bude uspješnija. Pitanje je kako okupiti i staviti u funkciju sve raspoložive društvene kapacitete koji dijele uvjerenje da Crna Gora mora ostati na evropskom putu i sačuvati karakter moderne, demokratske i građanske države.

Možda upravo PAK Montenegro može biti jedan od načina da se energija koja danas postoji među političkim partijama, civilnim sektorom, akademskom zajednicom i građanskim aktivistima konačno pretvori u organizovanu i dugoročnu društvenu snagu u službi evropske i građanske Crne Gore.