Intenzivni toplotni talasi zahvatili su Evropu prošle godine, i na kopnu i na moru, dok su zemlje bilježile rekordne šumske požare, značajno smanjenje glečera i rasprostranjene suše, naveli su Svjetska meteorološka organizacija (SMO) i naučnici EU u svojoj godišnjoj procjeni klime kontinenta, čije detalje prenosi Politiko.
Kontinent je zabilježio najtopliju godinu otkako postoje podaci, prema SMO-u, koji u Evropu ubraja i Grenland i Kavkaz. Program za posmatranje Zemlje EU Kopernikus, koji ne uključuje te teritorije, svrstao je 2025. kao drugu ili treću najtopliju godinu ikada.
U zavisnosti od korišćenog skupa podataka, čak 99 odsto Evrope imalo je temperature iznad normale prošle godine, pokazuje izvještaj. To je bio „prvi put da je gotovo cio kontinent imao godišnje temperature iznad prosjeka“, rekla je Samanta Berdžes, zamjenica direktora službe Kopernikusa za klimatske promjene.
El Ninjo će podići temperature širom svijeta do 2027. godine
Ovi nalazi dolaze u trenutku kada SMO i druge organizacije očekuju razvoj El Ninja — prirodnog klimatskog fenomena koji pojačava efekte globalnog zagrijavanja izazvanog ljudskim djelovanjem — kasnije tokom godine, što će vjerovatno podići temperature širom svijeta sve do 2027.
„Ako se sjećate, 2024. je bila najtoplija godina otkako se vodi evidencija, i to zbog El Ninja“, rekla je novinarima u ponedjeljak generalna sekretarka SMO-a Seleste Saulo, uz napomenu da „želimo da sačekamo do maja kako bismo vidjeli da li će se ovaj El Ninjo razviti u snažniji događaj“.
I SMO i britanska meteorološka služba Met Office naveli su da očekuju da će ovaj El Ninjo biti neuobičajeno snažan, ponekad nazivan i „super“ El Ninjo.
„Naučnici nam kažu da bi ovo mogao biti najjači El Ninjo u ovom vijeku“, rekao je ranije ovog mjeseca Grejem Madž, portparol Met Office-a.
Svaka godina sa El Ninjom ima specifične efekte, pojačavajući padavine ili suše u različitim djelovima svijeta. Ali generalno podižu globalne temperature, pri čemu se najveći uticaj obično osjeća naredne godine.
Očekuje se da ova godina bude druga najtoplija u istoriji mjerenja
Već sada, prema nekim analizama, 2026. se oblikuje kao druga najtoplija godina u istoriji mjerenja.
Za Evropu, protekla zima bila je jedna od hladnijih u posljednjih nekoliko godina, ali temperature ponovo rastu. Pretprošli mjesec bio je drugi najtopliji mart ikada zabilježen na kontinentu.
Izvještaj objavljen u srijedu potvrdio je da je 2025. bila najgora sezona šumskih požara u Evropi otkako postoje podaci, i po površini koja je izgorjela i po emisijama gasova sa efektom staklene bašte koje su požari izazvali.
Temperature mora oko Evrope bile su rekordno visoke četvrtu godinu zaredom. Prošla godina bila je i jedna od tri najsušnije od početka 1990-ih. Glečeri širom kontinenta gubili su masu, pri čemu se ledeni pokrivač Grenlanda smanjio za 139 gigatona — što je ekvivalentno „gubitku 100 bazena olimpijskih dimenzija svakog sata“, prema riječima Berdžes.
Evropa se zagrijeva dvostruko brže od ostalih kontinenata
Ukupno, Evropa se zagrijala za oko 2,5 stepeni Celzijusa u odnosu na predindustrijski period, pri čemu se kontinent zagrijava znatno brže od globalnog projseka od 1,4°C, zbog faktora poput geografije i promjena vremenskih obrazaca, ali i čistijeg vazduha i smanjenog sniježnog pokrivača koji reflektuje manje sunčevog zračenja nazad u svemir.
Izvještaj je takođe pokazao da se površina u Evropi koja tokom zime ima dane sa temperaturama ispod nule smanjuje usljed klimatskih promjena.
„Činjenica da se Evropa zagrijava dvostruko brže od drugih kontinenata zabrinjava i moramo reagovati. Moramo pokrenuti transformativne promjene kako bismo Evropu učinili znatno spremnijom i otpornijom na klimatske uticaje“, rekao je u ponedeljak novinarima Dušan Hrenek, visoki zvaničnik u odjeljenju Evropske komisije za klimu.