Agencija za sprečavanje korupcije ocijenila je da izmjene zakona o unutrašnjim poslovima i Agenciji za nacionalnu bezbjednost „velikim dijelom doprinose daljem unapređenju pravnog okvira u dijelu jačanja pravne sigurnosti i ujednačenije primjene propisa“.
Kompletne analize možete pročitati na ovom linku.
Analizirajući Zakon o unutrašnjim poslovima, Agencija je iznijela primjedbe na više članove.
„Agencija preporučuje razmatranje izmjena navedenih članova u cilju otklanjanja normativnih koruptivnih rizika, kao i njihovo usklađivanja sa domaćim zakonodavstvom, preporukama Evropske komisije4, GRECO-a5 i relevantnim međunarodnim standardima“, poručili su oni.
Na primjer, komentarišući član 128 Zakona o unutrašnjim poslovima utvrdili su „da odredbe koje uređuju sprovođenje bezbjednosnih provjera, kao i eventualne odluke о prestanku radnog odnosa policijskih službenika, moraju biti precizno normirane kako bi se obezbijedila puna predvidljivost i pravna sigurnost, uključujući garantovanje djelotvorne sudske zaštite, pravo na obrazloženu odluku i mogućnost da se odbrana zasniva na relevantnim i dostupnim informacijama“.
„Međutim, važeći zakon ove standarde ne ispunjava u dovoljnoj mjeri. Postojeće normativno rješenje karakteriše visok stepen koncentracije ovlašćenja u rukama ministra, koji istovremeno obrazuje Komisiju za provjeru bezbjednosnih smetnji, imenuje njene članove, kao i posebnu komisiju za provjeru tih članova“, upozorili su iz Agencije.
Ističu da „takva koncentracija ovlašćenja stvara izražen rizik od političkog ili ličnog uticaja, čime se može ugroziti nezavisnost i objektivnost rada komisija“.
„Dodatno, činjenica da su članovi ovih tijela isključivo službenici Ministarstva i Policije ukazuje na zatvoren institucionalni okvir, bez učešća nezavisnih ili eksternih aktera, što povećava rizik od međusobne zavisnosti, konflikta interesa i smanjene otpornosti na interne pritiske“, naglasili su.
Dodaju i da analiza odredbi Zakona o Agenciji za nacionalnu bezbjednost ukazuje na „određene sistemske izazove koji se odnose na širinu diskrecionih ovlašćenja, koncentraciju nadležnosti u okviru rukovodstva Agencije i relativno ograničen obim spoljnog nadzora“.
„Takav normativni okvir može uticati na nivo transparentnosti, institucionalnu ravnotežu i percepciju nezavisnosti u primjeni ovlašćenja“, upozorili su oni.
Navode da su ovi izazovi „posebno vidljivi i osjetljivi u oblastima tajnog nadzora, zapošljavanja, disciplinske odgovornosti i javnih nabavki, gdje su mehanizmi kontrole u većoj mjeri oslonjeni na interne procedure, dok prostor za dodatno jačanje spoljnog nadzora ostaje otvoren kroz preciznije normiranje i unapređenje kontrolnih mehanizama“.
„Uzimajući u obzir relevantne međunarodne standarde i proces daljeg usklađivanja sa evropskim pravnim okvirom, opravdano je razmotriti dalja unapređenja u pravcu jasnijeg definisanja kriterijuma odlučivanja, jačanja nezavisnih kontrolnih mehanizama i povećanja transparentnosti. Cilj mogućih izmjena bio bi dalji razvoj uravnoteženog odnosa između efikasnog djelovanja u oblasti nacionalne bezbjednosti i dosljedne primjene principa vladavine prava, institucionalne odgovornosti i prevencije svih potencijalnih rizika od zloupotreba javnih ovlašćenja“, poručili su iz Agencije za sprečavanje korupcije.