Spoljnopolitički odbor evropskog parlamenta (AFET) usvojio je izvještaj o Crnoj Gori izvjestioca Marjana Šareca. U izvještaju usvojenom sa 56 glasova za, 7 protiv i 10 uzdržanih, poslanici Evropskog parlamenta pozdravljaju stabilan napredak Crne Gore u reformama vezanim za EU, osnažen ambicijom da završi pregovore do kraja 2026. godine. Takođe ističu težnje Crne Gore da postane 28. država članica EU do 2028. godine.

Ukazujući na široku javnu podršku crnogorskih građana evropskom putu zemlje, poslanici Evropskog parlamenta podstiču sve političke aktere da ostanu fokusirani i održe zamah zemlje ka uspješnom završetku pregovora o pristupanju.

Izvjestilac Evropskog parlamenta za Crnu Goru, Marjan Šarec kazao je da se Crna Gora suočava sa izuzetno zahtjevnom godinom.

„Vremena je malo, a posla ima mnogo. Ovaj izvještaj treba da posluži i kao priznanje dosadašnjeg napretka i kao ohrabrenje za predstojeći period. Prije svega, treba ga shvatiti kao poziv svim zainteresovanim stranama da pokažu mudrost i odgovornost, kako bi se osiguralo da manji sporovi ne zasjene – ili isključe – šire strateške ciljeve“, istakao je Šarec.

Pored tehničkih reformskih kriterijuma, poslanici Evropskog parlamenta kažu da strateška evropska orijentacija i nepokolebljiva posvećenost crnogorskih političkih predstavnika nezavisnoj državnosti zemlje ostaju ključni politički kriterijumi u procesu pristupanja zemlje EU.

Izvještaj poziva sve državne organe da osiguraju da političke razlike ne odlažu usvajanje i sprovođenje reformi vezanih za EU. Naglašava da zaštita strateškog cilja članstva u EU mora ostati zajednički nacionalni prioritet iznad „partijskih interesa“ i poziva crnogorski parlament i vladu da spriječe da politika identiteta skrene pažnju sa agende EU.

Poslanici Evropskog parlamenta u usvojenim kompromisnim amandmanima pozivaju na brže imenovanje sudija, koristeći procedure zasnovane na zaslugama i transparentnosti, bez političkog uticaja, uključujući imenovanja u Ustavnom sudu i Sudskom i Tužilačkom savjetu.

Izražena je ozbiljna zabrinutost zbog kontinuiranog odlaganja u imenovanju sudija Ustavnog suda, „što rizikuje da potkopa puno funkcionisanje jedne od ključnih institucija za zaštitu vladavine prava i integracije u EU“.

Poslanici primjećuju zabrinutost zbog usvajanja izmjena Zakona o unutrašnjim poslovima i Zakona o Agenciji za nacionalnu bezbjednost (ANB) uprkos snažnim kritikama opozicije i civilnog društva i pozivaju na transparentne procedure i istinsku saradnju i konsultacije, posebno o svim zakonima koji se odnose na proces integracije u EU, sa svim relevantnim zainteresovanim stranama, uključujući opoziciju, pravne stručnjake i Evropsku komisiju.

Izvještaj ističe važnost mjerljivih i trajnih rezultata u sprovođenju reformi, posebno u pravosuđu, vladavini prava i upravljanju javnim finansijama. Borba protiv organizovanog kriminala i korupcije, kao i zabrinutost u vezi sa slobodom medija i civilnim društvom, takođe ostaju čvrsto na dnevnom redu.

Iz Evropskog parlamenta pozivaju i na intenzivitanje reformi, posebno u poglavljima 23 i 24, kao i na pravosnažne presude u slučajevima korupcije na visokom nivou i organizovanog kriminala.

Poslanici Evropskog parlamenta pozdravljaju čvrsto i potpuno usklađivanje Crne Gore sa zajedničkom vanjskom i bezbjednosnom politikom EU, uključujući restriktivne mjere EU protiv Rusije. Ističu da Crna Gora, kao najnaprednija zemlja kandidat, treba da nastavi da igra konstruktivnu i stabilizirajuću ulogu u regionu Zapadnog Balkana.

Izveštaj izražava ozbiljnu zabrinutost zbog stalnog i intenziviranog zlonamjernog stranog miješanja, hibridnih prijetnji i kampanja dezinformacija od strane aktera iz trećih zemalja. One imaju za cilj potkopavanje demokratskih institucija Crne Gore, društvene kohezije i njene strateške orijentacije ka EU, kažu poslanici Evropskog parlamenta i posebno ističu zlonamjerni uticaj Kine, Rusije i Srbije.

Izveštaj o Crnoj Gori bi trebalo da bude usvojen u formi rezolucije Evropskog parlamenta na plenarnom zasijedanju u junu, u Strazburu.