Međunarodna konferencija „Crna Gora dvadeset godina kasnije – između obećanja i očekivanja“ biće održana 7. i 8. maja u Hotelu Podgorica, u organizaciji kancelarije Fondacije Hajnrih Bel u Beogradu i Centra za geopolitiku iz Podgorice. Skup će okupiti istoričare, politikologe, bivše diplomate i ministre, novinare i predstavnike civilnog sruštva iz Crne Gore, Srbije, Bosne i Hercegovine, Hrvatske i šire regije.

Konferencija počinje u četvrtak u 18 časova, a na otvaranju će govoriti Gert Rerborn, direktor kancelarije Fondacije Hajnrih Bel u Beogradu i Adnan Prekić, istoričar, univerzitetski profesor i suosnivač Centra za geopolitiku.

Nakon uvodnih obraćanja, uslijediće prvi panel koji se oslanja na neposredna i posredna iskustva političkih aktera koji su oblikovali ili proživjeli presudne godine crnogorske državnosti. Učestvovaće bivši predsjednik Srbije Boris Tadić, bivši predsjednik Skupštine Crne Gore Ranko Krivokapić i bivša ministarka vanjskih i evropskih poslova Hrvatske Vesna Pusić, dok će moderator biti Adnan Prekić.

Drugog dana, u petak 8. maja, program počinje u 10 sati panelom „Dvadeset godina poslije: reinterpretacija nedavne prošlosti“, na kojem će biti riječi o tome kako istoričari i naučnici u regionu tumače referendumu dvije decenije nakon njegovog održavanja. Govoriće Dragutin Papović, Milivoj Bešlin, Petar Đukanović i Sead Turčalo, dok će moderatorka biti Zvezdana Kovač.

Slijedi panel „EU i NATO integracije: izabrani put ili put koji predstoji?“ koji ispituje suštinu, tempo i uslove crnogorskih evroatlantskih integracija: šta je postignuto, gdje i dalje postoji jaz u kredibilitetu i šta sadašnji trenutak, u kome je članstvo u EU u realnom dometu, zahtijeva od crnogorskih institucija i društva. Učestvuju: Gordana Đurović, Stefan Surlić, Jovana Marović i Nedžma Džananović Miraščija, a moderatorka je Sajma Ademović.

U popodnevnom dijelu programa biće održan panel „Između građanskog i nacionalnog: identitet, religija i politička zajednica“, koji okuplja naučnike koji se bave političkim ponašanjem, nacionalizmom, političkom filozofijom i teorijom kako bi ispitali na koji način identitetska politika oblikuje političku kulturu i šta građanski okviri mogu da ponude kao odgovor. Učesnici su Olivera Komar, Šaćir Filandra, Vujo Ilić i Nikoleta Đukanović, dok će moderator biti Srđan Hercigonja.

Konferencija će biti zaključena plenarnom sjednicom na kojoj će biti sumirani ključni zaključci i razmotrene preporuke za dalji politički i društveni razvoj Crne Gore u kontekstu regionalnih i evropskih integracija.

„21. maja 2026. godine, Crna Gora će obilježiti dvadeset godina od referenduma o nezavisnosti iz 2006. godine – rezultata odlučenog većinom od 55,5%. Godišnjica dolazi u trenutku autentičnog, mada mukotrpno stečenog, zamaha. Nakon godina zastoja u reformama, Crna Gora se ponovo afirmisala kao predvodnik u procesu pridruživanja Evropskoj uniji na Zapadnom Balkanu, uz intenzivniji angažman u poglavljima koja se tiču vladavine prava i obnovljenu političku posvećenost njenom evropskom putu”, navedeno je u najavi konferencije.

Kako je istaknuto, članstvo u NATO-u, ostvareno 2017. godine, dodatno je učvrstilo evroatlantsku orijentaciju zemlje, ali ipak, godišnjica poziva i na otriježnjujuće promišljanje.

“Dvije decenije nezavisnosti obilježene su dubokim napetostima: višedecenijskom dominacijom Mila Đukanovića i DPS-a, političkim krizama i nestabilnošću koje su uslijedile nakon 2020. godine, te konsolidacijom prosrpskih i proruskih političkih snaga kao značajnih izbornih aktera. Pitanja nacionalnog identiteta, kao i instrumentalizacija istorijskih narativa i dalje oblikuju duboko polarizovanu javnu sferu”, naglašavaju organizatori.

Cilj konferencije je, kako ističu, uspostavljanje zajedničkog analitičkog okvira za razumijevanje razvojnog puta Crne Gore, koji može informisati buduće programske aktivnosti, politički angažman i javnu komunikaciju širom Zapadnog Balkana.